ทรัพย์สินทางปัญญา | หน่วยการเรียนรู้ที่ 4

Chapter 01

ทรัพย์สินทางปัญญาคืออะไร?

🧮

✏️

💻

📚

🎧

🌍

💡

🎨

🎬

ทรัพย์สินที่จับต้องไม่ได้ แต่มีมูลค่า

ผลงานอันเกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ ก็เป็นทรัพย์สินอีกชนิดหนึ่ง นอกเหนือจาก สังหาริมทรัพย์ (ทรัพย์สินที่เคลื่อนย้ายได้ เช่น นาฬิกา รถยนต์) และ อสังหาริมทรัพย์ (ทรัพย์สินที่เคลื่อนย้ายไม่ได้ เช่น บ้าน ที่ดิน) — ความคิดสร้างสรรค์เหล่านี้เรียกว่า "ทรัพย์สินทางปัญญา" และแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก

งานเขียน/สิ่งพิมพ์ — คุ้มครองด้วยลิขสิทธิ์

สำนักงานสิทธิบัตร — ผู้ออกหนังสือสำคัญคุ้มครองการประดิษฐ์

สิ่งประดิษฐ์เชิงอุตสาหกรรม — คุ้มครองด้วยสิทธิบัตร

ลิขสิทธิ์คืออะไร?

สิทธิแต่ผู้เดียวที่กฎหมายรับรองให้ผู้สร้างสรรค์กระทำการใด ๆ เกี่ยวกับงานที่ได้ทำขึ้น อันได้แก่ สิทธิที่จะทำซ้ำ ดัดแปลง หรือนำออกโฆษณา

กฎหมายลิขสิทธิ์ให้ความคุ้มครองถึงสิทธิของผู้สร้างสรรค์ผลงานด้านเทคโนโลยี มีอายุการคุ้มครอง 50 ปี หลังผู้สร้างสรรค์คนสุดท้ายเสียชีวิต โดยเป็นการให้ความคุ้มครองอัตโนมัติแก่ทายาทด้วย

ประเภทงานที่มีลิขสิทธิ์ (9 ประเภท)

สิ่งบันทึกเสียง — เพลง เทป ซีดี

ภาพยนตร์ — ฟิล์มและเสียงประกอบ

ใครคือเจ้าของลิขสิทธิ์?

การได้มาซึ่งสิทธิ์ของลิขสิทธิ์

เกิดขึ้นทันที

สิทธิในลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีนับตั้งแต่สร้างสรรค์ผลงาน โดยไม่ต้องจดทะเบียน

คุ้มครอง 50 ปี

มีอายุการคุ้มครองต่อไปอีก 50 ปี นับแต่ผู้สร้างสรรค์คนสุดท้ายเสียชีวิต

ตกทอดถึงทายาท

ให้ความคุ้มครองโดยอัตโนมัติแก่ทายาท

Patent · สิทธิบัตร

สิทธิบัตรคืออะไร?

หนังสือสำคัญที่รัฐออกให้เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์ หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะตามที่กฎหมายกำหนด

ตัวอย่างเอกสารสิทธิบัตรจริง — ภาพวาดสิทธิบัตรโทรศัพท์ของอเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์

ประเภทของสิทธิบัตร (3 กลุ่ม)

⚙️

20^ปี

สิทธิบัตรการประดิษฐ์

ความคิดสร้างสรรค์เกี่ยวกับองค์ประกอบ โครงสร้าง หรือกลไกของผลิตภัณฑ์ รวมทั้งกรรมวิธีในการผลิตและการเก็บรักษา เช่น กลไกของเครื่องยนต์ ยารักษาโรค

🎨

10^ปี

สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์

ความคิดสร้างสรรค์เกี่ยวกับรูปร่าง ลักษณะภายนอก องค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ที่มองเห็นได้จากภายนอก เช่น การออกแบบแก้วน้ำ

📄

6^ปี

อนุสิทธิบัตร

คุ้มครองการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ที่สามารถประยุกต์ใช้ทางอุตสาหกรรมได้ ต้องยังไม่เคยมีการใช้หรือเปิดเผยสาระสำคัญมาก่อนวันยื่นขอ

ความแตกต่างระหว่าง สิทธิบัตรการประดิษฐ์ กับ อนุสิทธิบัตร

ทั้งสองแบบให้ความคุ้มครองการประดิษฐ์เช่นเดียวกัน แต่อนุสิทธิบัตรเป็นการคุ้มครองการประดิษฐ์ที่มีเทคนิคไม่สูงมากนัก อาจเป็นเพียงการปรับปรุงเล็กน้อย ส่วนสิทธิบัตรการประดิษฐ์จะต้องมีการแก้ไขปัญหาทางเทคนิคของสิ่งที่มีมาก่อน หรือที่เรียกว่ามี "ขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น"

เงื่อนไขในการขอรับสิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตร (การประดิษฐ์)

✓

เป็นสิ่งประดิษฐ์ใหม่

✓

มีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น

✓

มีประโยชน์ในการผลิตทางอุตสาหกรรม

✓

ไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี

เงื่อนไขสำหรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์

✓

เป็นการออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่

✓

นำไปใช้ประโยชน์ในการผลิตทางอุตสาหกรรมหรือหัตถกรรมได้

✓

ไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน

สิ่งที่ขอรับสิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตร ไม่ได้

จุลชีพ พืช สัตว์ ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ

➗

กฎเกณฑ์และทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์

🗄️

ฐานข้อมูล / โปรแกรมคอมพิวเตอร์

🩺

วิธีการวินิจฉัย บำบัด หรือรักษาโรค

ทรัพย์สิน
ทางปัญญา